Volledige verslag
Wijngaardberg & ijzerzandsteen
Ontstaan van de Wijngaardberg
10 à 12 miljoen jaar geleden
Een breuk in de aardkorst, NO Limburg, Nederland en aangrenzend gebied Duitsland. Daardoor ontstond de Rijn. Gevolg : grote rivier vloeit door Brabant naar NO en schuurt vallei uit van 100 m diep.
10 miljoen jaar geleden
Door zeespiegelstijgingen vormt zich in de uitgeschuurde vallei, een golf van Kortenberg tot Beringen. De huidige Wijngaardberg lag in die golf.
8 miljoen jaar geleden
De golf wordt volledig opgevuld met glauconiethoudend zeezand.
700.000 jaar geleden
Tijdens de ijstijden en voornamelijk bij de tussenperiode van een overgang naar een nieuwe ijstijd werden de zachtere gronden weggespoeld. De Wijngaardberg met zijn harde ondergrond met Diestiaanse ijzerzandsteen weerstond de erosie. Nu vormt de Wijngaardberg het vroegere plateau. De Wijngaardberg is wel een getuigenheuvel, maar geen vroegere zandbank. Deze conclusie kwam er in 2014 na isotopenonderzoek van Prof. Noël Vandenberghe (U Leuven) en Prof. Michiel Dusar (U Hasselt).
Diestiaanse ijzerzandsteen ; de bouwsteen van de wijngaardmuur
Detailfoto Diestiaanse ijzerzandsteen:
Het versteningsproces tot Diestiaanse ijzerzandsteen is complex. Dit is langzaam gegaan, met in het begin liesegangringen, de roestkleurige banden, die zich in het losse zand vormden, waar het ijzerrijke grondwater stagneerde tijdens de sezoenschommelingen waarmee een uitdrogingsproces gepaard ging. De roestbanden vormden nadien de nucleus waarin het limoniet als een cement de korrels verklitten tot vorming van ijzerzandsteen. De ringen en banden zijn zo de getuigenis van opeenvolgende uitdrogings (of oxidatie) fronten. De donkere banden van enkele mm breed (doffe metaalglans zijn zuivere goethiet). De gele banden bevatten vermoedelijk wat meer klei, wat het versteningsproces vertraagde of stopte.
Processen die zich afspelen op de interactie tussen litho-, hydro- en biosfeer zijn niet op wetmatige wijze te verklaren, laat staan te modelleren.
De afgebeelde stenen werden, november 2020 , onderzocht door Prof. Michiel Dusar (Geoloog met meerdere publicaties over ijzerzandsteen.), die ook de hiervoor gedane uitleg formuleerde.